.widget.ContactForm { display: none; }

Επικοινωνία

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Στενύκλαρος Μεσσηνία. Η Προϊστορική θέση Κάτω Ράχη


Ο Στενύκλαρος βρίσκεται βορειοανατολικά του Μελιγαλά (έδρα του δήμου), σε απόσταση περίπου 4 χλμ. από το κέντρο του και 34 χλμ. ΒΔ. από την Καλαμάτα ενώ έχει υψόμετρο 90 μέτρα.
Η ονομασία του οφείλεται στην αρχαία πόλη Στενύκλαρο που βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή και ήταν η πρωτεύουσα στις πέντε πόλεις της Μεσσηνίας, όταν αυτή καταλήφθηκε από τον Κρεσφόντη. Επειδή όμως αυτό εξόργισε τους Δωριείς, γιατί τους εξίσωνε με τους Μεσσήνιους, άλλαξε γνώμη και καθόρισε μόνο τη Στενύκλαρο ως πόλη, όπου και εγκατέστησε τους Δωριείς (Στράβων 8,4,7).
Ο Άγγλος περιηγητής Ουίλιαμ Ληκ την αναφέρει ως Alitouri (Morea Ι, 78, 482) όπως και ο Γάλλος Φρανσουά Πουκεβίλ ("Ταξίδιον εις Ελλάδα", VI, 45). Στην Εκστρατεία του Μοριά καταγράφεται με την ονομασία Alitouri να υπάγεται στην Επαρχία Λεονταρίου (Léondari)/ Τμήμα Λάκκων (Section de Lakki) και να έχει πληθυσμό 25 οικογένειες (συνολικά 68 άτομα) ενώ αργότερα στο "Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια" ως Στενύκλαρος στην Επαρχία Αρκαδίας να έχει 25 οικογένειες (συνολικά 68 άτομα).
Ως ξεχωριστός οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την ολοκλήρωση της Επανάστασης του 1821, με την παλιά ονομασία Αλειτούργοι, το 1835 να προσαρτάται στον τότε δήμο Στενυκλήρου. Το 1912 ορίστηκε έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας και το 1916 μετονομάστηκε σε Στενύκλαρος.[1][2]


Η Προϊστορική θέση Κάτω Ράχη
Μια σχετικά χαμηλή λοφοσειρά μήκους περίπου 1000μ. (Δ-Α) ξεκινάει περίπου 400μ. Ν του χωριού του Στενυκλάρου και τελειώνει περίπου 700μ. Δ του χωριού Μαγούλα. Η λοφοσειρά βρίσκεται ακριβώς Ν του δρόμου που ενώνει τα δύο αυτά χωριά.
Στην χαμηλή κορυφή της Α άκρης της λοφοσειράς, και σε απόσταση 300μ. από το ποτάμι της Μαυροζούμενας εντοπίζεται η "Κάτω Ράχη" όπου υπήρχε Προϊστορική οικιστική θέση.
Την θέση εντόπισαν και περιέγραψαν οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι William A. McDonald και Richard Hope Simpson οι οποίοι έκαναν επιφανειακές έρευνες στην Μεσσηνία την δεκαετία του '60.[3]
Ο Προϊστορικός οικισμός καταλάμβανε το πλάτωμα κορυφής της "Κάτω Ράχης" καθώς και τις Α και ΝΑ πλαγιές φτάνοντας σε έκταση περίπου τα 20 στρέμματα.
Με βάση την ευρεθήσα κεραμική ο οικισμός χρονολογείται στην Υστεροελλαδική περίοδο. Οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι αναφέρουν σχετικώς: "Badly worn prehistoric pottery occurs in olive groves on top of the hill where the thin soil above the rock has been ploughed. The total extent may have been ca. 150 m. in diameter. Several fragments of kylix bowls in white and pinkish fabric were recovered, as well as other thin LH wares. Coarse ware includes jar handles in "oatmeal" fabric."
Στην σημερινή του μορφή ο Προϊστορικός οικισμός στην "Κάτω Ράχη" φαίνεται να έχει καταστραφή στο σύνολό του. Στην θέση έχει γίνει ισοπέδωση με βαριά μηχανήματα και πολλοί λιθοσωροί με τα αρχιτεκτονικά υπολείμματα της θέσης έχουν αποτεθεί στις άκρες των χωραφιών. Στις αποθέσεις αυτές εντοπίζονται σποραδικά Προϊστορικά κεραμικά αποτμήματα. Ένας μεγάλος λιθοσωρός βρίσκεται στην ΒΑ πλαγιά και άλλος ένας στην ΝΑ πλαγιά, στον οποίο επίσης εντοπίζονται αρκετά κεραμικά αποτμήματα.
Ο οικισμός βρισκόταν στην Ν/ΝΔ άκρη του Στενυκλαρικού πεδίου ελέγχοντας εύφορες εκτάσεις γης προς τα βορειοδυτικά, τα δυτικά και τα νοτιοδυτικά, ενώ ενδέχεται να είχε στρατηγική σημασία σε σχέση με το πέρασμα του ποταμού στο σημείο αυτό και την διαδρομή Α- Δ, η οποία διέσχιζε την κοιλάδα.

"Αριστομένης ο Μεσσήνιος"

[1] el.wikipedia.org  (online)
[2] Για Αρχαιολογικά στοιχεία της περιοχής βλέπε τον ιστότοπο: Γιάννη Δ. Λύρα. Ένα οδοιπορικό της Στενύκλαρου Μεσσηνίας (online)
[3] Messenia III: McDonald, William A. and Richard Hope Simpson. Further Explorations in Southwestern Peloponnese:1964-1968, American Journal of Archaeology. Vol.73, No. 2 (Apr.1969). 32C. Ayios Ilias (Meligala). Σελ:144







Printfriendly