Η αρχαιολογική θέση εντοπίζεται στον λόφο "Κάστρο", υψ. 730μ., 400μ. Δ από το χωριό του Στασίμου. Ο λόφος αποτελεί Β παραφυάδα του Ξεροβουνίου μήκους 300μ. και πλάτους περίπου 50μ. Στην Β πλευρά του λόφου υπάρχει ένα μικρό πλάτωμα έκτασης περίπου 1.5 στρέμματος. Το πλάτωμα είναι φυσικά οχυρό με απόκρημνες και βραχώδες πλαγιές από όλες τις πλευρές του εκτός από την Ν όπου με διάσελο ενώνεται με τον ορεινό όγκο του Ξεροβουνίου.
Το Ξεροβούνι μαζί με το απέναντι βουνό του Κακαλετρίου δημιουργούν μιά στενή χαράδρα, η οποία ξεκινάει Α από το Στάσιμο και έχει μήκος περίπου 2 χλμ. Στην Α πλευρά υπάρχουν αρκετές πηγές που δημιουργούν το ρέμα Μέλεσι το οποίο ρέει από Α προς Δ διασχίζοντας την χαράδρα και καταλήγοντας στον ποταμό της Νέδας που βρίσκεται περίπου 2 χλμ στα Δ.
Η αρχαιολογική θέση του Κάστρου Στασίμου βρίσκεται ακριβώς στην μέση και πάνω από την χαράδρα του ρέματος Μέλεσι, στην Ν πλευρά του. Στην ακριβώς απέναντι, Β, πλευρά της χαράδρας υπάρχει ο ορεινός όγκος του Κακαλετρίου όπου εντοπίζονται δύο πολύ σημαντικές αρχαιολογικές θέσεις.
Στα ΒΑ, και σε απόσταση 1000μ. σε ευθεία γραμμή από τον λόφο του Κάστρου του Στασίμου, εντοπίζεται η ακρόπολη του Αγ. Αθανασίου ή Παλαιόκαστρο, που βρίσκεται στην κορυφή του βουνού του Κακαλετρίου σε ύψος 864μ. Χρονολογείται από την Αρχαϊκή εποχή τουλάχιστον.
Προς Β και σε απόσταση 900μ. σε ευθεία γραμμή εντοπίζεται η ακρόπολη της αγ. Παρασκευής, στο ύψωμα της δυτικής παραφυάδας του βουνού του Κακαλετρίου. Η ακρόπολη αυτή χρονολογείται από τον -6ο αι. Οι δύο αυτές ακροπόλεις μαζί με το αρχαιολογικό σύνολο στην Β πλευρά του βουνού του Κακαλετρίου ταυτίζονται από τους περισσότερους αρχαιολόγους με την αρχαία Είρα, το θρυλικό οχυρό των Μεσσήνιων κατά τους μεσσηνιακούς πολέμους.[1]
Το κύριο αρχιτεκτονικό κατάλοιπο της θέσης είναι ένας πολύ ισχυρός αμυντικός τείχος που κάλυπτε την ευάλωτη Ν πλευρά της θέσης. Το τείχος έχει μήκος περίπου 25μ. και ήταν κατασκευασμένος με πέτρες διαφόρων μεγεθών. Στο μεγαλύτερο μέρος του το τείχος έχει καταπέσει αλλά σε κάποια σημεία διακρίνονται κάποιες σειρές της βάσης του. Εδώ έχουν χρησιμοποιηθεί αρκετά μεγάλοι ημιεπεξεργασμένοι πλακοειδείς λίθοι σαν ισχυρή βάση για το τοίχος και σώζονται σε ύψος 3- 4 δόμων. Ο τρόπος αυτός δόμησης παραπέμπει στην Αρχαϊκή εποχή ενώ φέρει ομοιότητες με τα Αρχαϊκά τείχη της Ακρόπολης του Αγ. Αθανασίου στην απέναντι κορυφή του Κακαλετρίου.
Εντός του πλατώματος φαίνεται να υπάρχουν τα υπολείμματα ισχυρών θεμελίων που πιθανόν να ανήκαν σε αμυντική μονάδα/ παρατηρητήριο, ενώ σε διάφορα σημεία του πλατώματος υπάρχουν σκορπισμένοι και κάποιοι μεγάλοι καλοδουλεμένη δόμοι.
Συνοψίζοντας θα λέγαμε ότι στην θέση "Κάστρο" Στασίμου υπήρχε μια σχετικά μικρή αλλά καλά οχυρωμένη αμυντική θέση, που θα πρέπει να χρονολογηθεί από τους Αρχαϊκούς χρόνους. Αποτελούσε μέρος του αμυντικού δικτύου της αρχαίας Είρας και θα ήταν σε χρήση κατά την διάρκεια των Μεσσηνιακών πολέμων.
Αριστομένης ο Μεσσήνιος
[1] "Αριστομένης ο Μεσσήνιος": Αρχαία Είρα (online)
[2] ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/47151/2482/18-10-1994 - ΦΕΚ 848/Β/15-11-1994. Τίτλος ΦΕΚ Κήρυξη αρχαίας Ακρόπολης στο Κακαλέτρι επαρχίας Τριφυλίας Ν. Μεσσηνίας ως αρχ/κού χώρου. Κείμενο: "Αποφασίζουμε: Για λόγους αποτελεσματικότερης προστασίας των αρχαιοτήτων της περιοχής κηρύσσουμε ως αρχαιολογικό χώρο την αρχαία ακρόπολη στο Κακαλέτρι επαρχίας Τριφυλίας, Ν. Μεσσηνίας, όπου έχουν εντοπισθεί λείψανα αρχαίας οχύρωσης και συνοικισμού. Σε χαμηλότερο λοφίσκο δυτικά της οχυρωμένης ακρόπολης σώζονται λείψανα μεγάλου τείχους κτισμένου ισοδομικά, καθώς και θεμέλια μνημειωδών κτιρίων. Μεταξύ του Κακαλετρίου και του γειτονικού χωριού Στάσιμου υπάρχουν αρχαίες εγκαταστάσεις, ενώ στο λόφο Ξεροβούνι του Στάσιμου σώζονται τα λείψανα αρχαίου οχυρωματικού τείχους.
