Προϊστορικά Κύθηρα και Αντικύθηρα

 Τα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα, δυο νησιά με ιστορία αιώνων έχουν να επιδείξουν έναν τεράστιο πλούτο σε αρχαιολογικούς-ιστορικούς χώρους και ευρήματα.

  Οι λάτρεις της ιστορίας και του πολιτισμού μπορούν να περιηγηθούν στο σπήλαιο «Χουστή» στο Διακόφτι Κυθήρων, όπου οι αρχαιολογικές ανασκαφές έφεραν στο φως ευρήματα του 5000 π.Χ. ενώ με κάποια δυσκολία μπορούν επίσης να ανηφορίσουν στον λόφο του Παλαιοκάστρου όπου ήταν η αρχαία πρωτεύουσα του νησιού. Στον χώρο υπάρχει ο ναός των Αγίων Αναργύρων, Κοσμά και Δαμιανού, που κτίστηκε στη θέση του αρχαίου ιερού των Διοσκούρων, Κάστορα και Πολυδεύκη. Λίγο πιο πάνω, γύρω από τον ναό του Αγίου Γεωργίου του Βουνού, με πρόσφατες ανασκαφές εντοπίστηκε ένα ιερό που άρχισε να λειτουργεί από τα γεωμετρικά χρόνια.

  Στην Παλαιόπολη, μετά από πληροφόρηση που θα ζητήσει από το προσωπικό του Αρχαιολογικού Μουσείου ο επισκέπτης μπορεί να δει πολλούς μινωικούς θαλαμοειδείς τάφους καθώς και το σωζόμενο τμήμα του Κάστρου που φύλαγε το λιμάνι της Σκάνδειας έως τα πρωτοβυζαντινά χρόνια (7ος αι.). Στον δρόμο προς τον Αυλέμονα όπως και στην οδό Αρχιμανδρίτου Μόρμορη, στον δρόμο προς το Διακόφτι, φαίνονται ακόμα τα αρχαία λατομεία με τον χαρακτηριστικό τρόπο κοπής.

Κωδικός:Κ/ΕΑΜ/A1/4278
Θέση:Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Κατηγορία:Κόσμημα
Είδος:Κόσμημα Περίαπτο
Χρονολόγηση:15ος αιώνας - 14ος αιώνας π.Χ.
Κατάσταση Διατήρησης:Ακέραιο
Υλικό:Χρυσός
Περιγραφή:Τέσσερα (4) μικρά χρυσά κοκκιδωτά κρινοειδή κοσμήματα. Από τους θαλαμωτούς τάφους των Κυθήρων. 15ος - 14ος αι. π.Χ. Ύψος 0,03μ. Προθήκη μ3.

  Τα Κάστρα των Κυθήρων δεν μπορούν παρά να σας εντυπωσιάσουν. Η Παλαιόχωρα, βυζαντινή πολιτεία αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο, στέκει αγέρωχη, όπως την άφησε ο θρυλικός πειρατής Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα που την κατέστρεψε το 1537. Στο Κάστρο του Μυλοποτάμου θα θαυμάσετε τις βυζαντινές εκκλησίες, ενώ από το Κάστρο της Χώρας, το οποίο πρόσφατα συντηρήθηκε και αναστηλώθηκε, μπορείτε να αφεθείτε στη μαγευτική θέα μέχρι τα Αντικύθηρα και την Κρήτη! Πολύ καλά διατηρείται και είναι εύκολα επισκέψιμο το Καστέλο στον Αυλέμονα, ένα οχυρό που φύλαγε, τα χρόνια της Βενετοκρατίας, το νέο λιμάνι που άρχισε να χρησιμοποιείται μετά την πρόσχωση του λιμανιού στη Σκάνδεια.

Παλαιοχώρα- Κήθυρα

  Τα τελευταία χρόνια η αρχαιολογική σκαπάνη ερευνά συστηματικά και την «Αίγιλα», στα Αντικύθηρα. Πρόκειται για μια τειχισμένη πόλη 300 περίπου στρεμμάτων του 4ου π.Χ. αιώνα της οποίας οι κάτοικοι είχαν ως κύρια ασχολία την πειρατεία κατά των περαστικών πλοίων από το Αιγαίο προς τη Δύση. .

Τόσο στη «Χουστή», όσο και στην «Αίγιλα», οι ανασκαφές που διενεργούνται κάθε Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο προσφέρουν στον επισκέπτη τη δυνατότητα να ξεναγηθεί στους χώρους της ανασκαφής από τους αρχαιολόγους, και αν επιθυμεί να βοηθήσει και ο ίδιος εθελοντικά.

Για όποιον επισκεφτεί τα Κύθηρα θα ήταν παράλειψη να μην επισκεφτεί και να μην θαυμάσει από κοντά τα αρχαιολογικά ευρήματα που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο, στη Χώρα. Ο χώρος που στεγάζετε το μουσείο έχει παραχωρηθεί από τον Κυθηραϊκό Σύνδεσμο. Το Μουσείο έχει δύο αίθουσες. Η πρώτη, η κύρια αίθουσα, στα δεξιά περιλαμβάνει ευρήματα των Προϊστορικών και Κλασικών κυρίως χρόνων από το νησί με βασικό το μαρμάρινο λιοντάρι του 6ου αι. π.Χ., εύρημα των αρχών του 19ου αι., το οποίο μάλλον προέρχεται από το Παλαιόκαστρο. 
Στη δεύτερη αίθουσα, η οποία είναι και μικρότερη, παρουσιάζονται ευρήματα από πρόσφατες ανασκαφές και νεότερα, ενετικά κυρίως, δείγματα της ιστορίας του νησιού, όπως πέτρινα οικόσημα της περιόδου της Ενετοκρατίας, επιτύμβιες πλάκες, ενώ ξεχωρίζει το μαρμάρινο άγαλμα, σύμπλεγμα της Αφροδίτης και του Έρωτα, πιθανόν έργο της Αναγέννησης το οποίο ίσως προέρχεται από τη Βενετία. Επίσης στο μουσείο παρουσιάζονται δείγματα προϊστορικών αγγείων, μινωικής και μυκηναϊκής περιόδου κυρίως από την Παλαιόπολη, μαρμάρινα γλυπτά, κεραμικά, επιγραφές, νομίσματα. Λόγω έλλειψης χώρου πολλά από τα ευρήματα εκθέτονται στο Αρχαιολογικό Μουσείου Πειραιώς. Ο χώρος είναι επισκέψιμος καθημερινά.

Τα σπουδαιότερα ευρήματα μπορείτε να τα δείτε στο βιβλίο του αρχαιολογικού μουσείου του Πειραιά  ΕΔΩ

Η αρμόδια ΚΣΤ΄εφορεία αρχαιοτήτων αναφέρει για τις ανασκαφές των τελευταίων ετών:

ΚΥΘΗΡΑ

Διενεργήθηκε μεγάλος αριθμός σωστικών ανασκαφών που έφεραν στο φως αρχαιότητες

από τη νεολιθική περίοδο έως και το 12ο αι. π.Χ.

Σημαντικά ευρήματα εντοπίστηκαν στην Παλαιόπολη, όπου σε κατάλοιπα μινωικού τάφου (υστερομινωικής Ι περιόδου) συλλέχθηκαν 260 αγγεία. 

ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΑ

Πραγματοποιήθηκαν καθαρισμοί και περιορισμένης έκτασης ανασκαφές στον κηρυγμένο

αρχαιολογικό χώρο του «Κάστρου» των Αντικυθήρων  και αποτυπώθηκαν τα αρχαία οχυρωματικά κατάλοιπα. Πραγματοποιήθηκε, επίσης, επιφανειακός καθαρισμός του ναού του Απόλλωνα που βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου του «Κάστρου».

Αντικύθηρα.

Τμήμα της 

οχύρωσηςτου κάστρου.

Βίντεο με την αρχαία ιστορία των Κυθήρων:

Τα Κύθηρα

Ο Άρης Τσαραβόπουλος είναι ο αρχαιολόγος που εργάστηκε στα Κύθηρα, ως επικεφαλής  του ανασκαφικού έργου της Β' ΕΠΚΑ - Εφορίας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων  (και μετά το 2005 στην ΚΣΤ' ΕΠΚΑ) από το 1994 μέχρι το 2011. Όπως έγινε γνωστό, ο αρχαιολόγος που εργαζόταν μέχρι το Νοέμβριο του 2011 στο υπουργείο Πολιτισμού, στην προαναφερθείσα υπηρεσία, οδηγήθηκε σε εργασιακή εφεδρεία και απομάκρυνση από τη δουλειά του ύστερα από την επιβολή των δημοσιονομικών αλλαγών που προώθησε η ελληνική κυβέρνηση. Ο Άρης Τσαραβόπουλος πραγματοποίησε μία διάλεξη στην Αθήνα, στα γραφεία του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, στην οδό Ερμού 136. Ο αρχαιολόγος μάς ταξίδεψε στην ιστορία και τα μνημεία των Κυθήρων με μία μοναδική παρουσίαση την οποία σας παραθέτουμε με μορφή βίντεο. Παρακολουθήστε το για να γνωρίσετε το όμορφο και εξαιρετικά ενδιαφέρον παρελθόν του νησιού. 

http://www.archaiologia.gr/blog/2013/06/24/%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8D%CE%B8%CE%B7%CF%81%CE%B1/

Ο Αριστομένης και ο Β΄ Μεσσηνιακός πόλεμος

 Αριστομένης είναι ένα ανδρικό ελληνικό όνομα με ρίζες στην αρχαιότητα. Προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων άριστος + μένος και σημαίνει "ο ανδρειότατος".
 Ο Αριστομένης υπήρξε ο αρχηγός και ο ήρωας των Μεσσηνίων κατά το Β’ Μεσσηνιακό Πόλεμο ,-685 έως -668. Στο μακροχρόνιο αυτό πόλεμο για την απελευθέρωση της Μεσσηνίας από του Σπαρτιάτες, ο Αριστομένης είχε πολλές στρατιωτικές επιτυχίες, όμως η προδοσία του Αριστοκράτη, βασιλιά της Αρκαδίας, που απέσυρε τα στρατεύματά του σε μια κρίσιμη μάχη, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του πολέμου. 
 Ο Αριστομένης μαζί με τον στρατό του και του υπόλοιπους Μεσσήνιους κλείστηκε στο φρούριο της Εΐρας, όπου και πολιορκήθηκε για 11 χρόνια, οπότε και προδόθηκε για δεύτερη φορά από τον Αριστοκράτη. Οι πληροφορίες λένε πως ο Αριστομένης πέθανε στη Ρόδο, κοντά στο βασιλιά Δαμάγητο, ο οποίος ήταν γαμπρός του από την τρίτη κόρη του. 
 Στο Γυμνάσιο της Μεσσήνης είδε και περιέγραψε ο Παυσανίας (4.32.3-6) το «μνήμα» του Αριστομένη, που περιείχε τα οστά του, τα μεταφερμένα από τη Ρόδο. Ο Αριστομένης δεχόταν τιμές ήρωος μέχρι και τα χρόνια της επίσκεψης του Παυσανία, -155/ -160, ορισμένοι μάλιστα υποστήριζαν ότι η μητέρα του Νικοτέλεια τον γέννησε αφού είχε συνευρεθεί προηγουμένως με δαίμονα ή θεό σε μορφή δράκοντα, επιχειρώντας έτσι να του αποδώσουν υπεράνθρωπη, θεϊκή καταγωγή (4.14.7-8). 
 Σε μικρή απόσταση ΝΑ της σκηνής του θεάτρου, στην Αρχαία Μεσσήνη, ήλθε πρόσφατα στο φως παλαιοχριστιανική βασιλική. Στα δύο πέρατα της αψίδας της κόγχης του ιερού έχουν τοποθετηθεί δύο ενεπίγραφα ασβεστολιθικά βάθρα χάλκινων ανδριάντων. Το ένα φέρει στο μέτωπο την επιγραφή [ΑΛ]έξανδρος, ενώ το δεύτερο την επιγραφή Αριστομένης. Είναι εμφανής η πρόθεση να εξομοιωθεί ο εθνικός ήρως των Μεσσηνίων με το μεγάλο Μακεδόνα στρατηλάτη. Στην επιχειρηθείσα εξομοίωση δεν έπαιξαν βέβαια ρόλο απλώς οι καλές σχέσεις που είχαν στο παρελθόν οι Μεσσήνιοι με τον ίδιο τον Αλέξανδρο και τον πατέρα του Φίλιππο, αλλά η τεράστια φήμη και η δόξα του Αλεξάνδρου και ο μετά θάνατον αφηρωισμός και θεοποίηση του. Από τις σχετικές με τον Αριστομένη παραδόσεις, ιδιαίτερα την παράδοση της «επιφάνειας» του στη μάχη των Λεύκτρων και της ανάθεσης της ασπίδας του με επίσημα τον αετό στο μαντείο του Τροφωνίου στη Λιβαδειά, θα μπορούσε να συμπεράνει κανείς ότι ο χαμένος ανδριάς του τον παρίστανε ως ήρωα οπλίτη.  

II Μεσσηνιακός πόλεμος
-685 έως -668 

 Μερικά χρόνια αργότερα οι Μεσσήνιοι επαναστάτησαν και ο αρχηγός τους Αριστομένης με τολμηρότητα μπήκε στην πόλη της Σπάρτης κατά την διάρκεια της νύχτας και αφιέρωσε μία ασπίδα στον ναό της Αθηνάς. Οι Σπαρτιάτες μετά από αυτό το γεγονός πήγαν στο μαντείο των Δελφών, το οποίο τους έδωσε την απάντηση "να πάρουν έναν Αθηναίο σύμβουλο".

 Τότε οι Σπαρτιάτες ζήτησαν από τους Αθηναίους έναν στρατηγό και αυτοί τους έστειλαν τον Τυρταίο, ο οποίος ήταν ποιητής και κουτσός από το ένα πόδι. Ο Τυρταίος με τα ποιήματα του, εμψύχωσε τους Σπαρτιάτες και τους βοήθησε να κερδίσουν τον πόλεμο.
 Κατά την διάρκεια του πολέμου, ο αρχηγός των Μεσσηνίων Αριστομένης έγινε μεγάλος ήρωας, και πολλές ιστορίες μιλούν γι' αυτόν. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Αριστομένης θυσίασε τρεις φορές στον Δία Ιθωμάτη, τα επονομαζόμενα Εκατοφόνια,  επιφυλασσόμενα μόνο για εκείνο τον πολεμιστή, που είχε σκοτώσει με τα ίδια τα χέρια του εκατό από τους εχθρούς του.  
 Τρεις φορές αιχμαλωτίστηκε από τους Σπαρτιάτες, αλλά και τις τρεις κατόρθωσε να δραπετεύσει. Η τελευταία του αιχμαλωσία συνέβη σε μία μάχη, με πολλούς Σπαρτιάτες  στην οποία είχε πληγωθεί σε όλο του το σώμα, αλλά συνέχιζε να μάχεται, ώσπου μία πέτρα τον βρήκε στο πίσω μέρος του κεφαλιού και έπεσε κάτω. Τον έπιασαν αιχμάλωτο μαζί με άλλους πενήντα και για τιμωρία, τους έριξαν στην βαθιά χαράδρα του Καιάδα, που ήταν στο βουνό του Ταΰγέτου. Όλοι οι άλλοι σκοτώθηκαν, αλλά ο Αριστομένης έπεσε πάνω στα φτερά ενός αετού και σώθηκε. Όταν αναλογίστηκε ότι δεν υπήρχε τρόπος να βγει από αυτήν την άβυσσο, ξάπλωσε κάτω και καλύπτοντας το σώμα με τον μανδύα του, περίμενε να πεθάνει. Τρεις μέρες αργότερα και κατά την διάρκεια της νύχτας άκουσε έναν ελαφρύ θόρυβο και στο σκοτάδι διέκρινε μία αλεπού να τρώγει στα πτώματα. Κατάφερε να πιάσει την αλεπού από την ουρά και οδηγούμενος από αυτήν σε μία μικρή τρύπα, την άνοιξε περισσότερο και πέρασε έξω από την χαράδρα.
 Αμέσως πήγε στην πόλη της Είρας, η οποία επολιορκείτο από τους Σπαρτιάτες. Περνώντας μέσα από το στρατόπεδο τους, σκότωσε πολλούς από αυτούς στον ύπνο τους και λεηλάτησε τις σκηνές των στρατηγών.
 Αργότερα, κατά την διάρκεια μιας θυελλώδους νύχτας και με την βοήθεια ενός πληροφοριοδότη, οι Σπαρτιάτες μπήκαν στην Ήρα. Έγινε σκληρή μάχη, στην οποία οι Μεσσήνιοι αγωνίσθηκαν απελπισμένα, οι γυναίκες επίσης, ρίχνοντας κεραμίδια στους Σπαρτιάτες στρατιώτες, αλλά στο τέλος νικήθηκαν.
 Ο Αριστομένης μαζί με πολλούς άλλους κατάφεραν να σπάσουν την Σπαρτιατική γραμμή και παίρνοντας τα γυναικόπαιδα πήγαν στην Αρκαδία.  Αμέσως διάλεξε πεντακόσιους άνδρες εθελοντές και με την βοήθεια τριακοσίων Αρκάδων, αποφάσισε να καταλάβει την πόλη της Σπάρτης αιφνιδιαστικά, τώρα που ο στρατός της έλλειπε. Ήταν έτοιμοι να ξεκινήσουν όταν ανακάλυψαν, ότι ο βασιλιάς της Αρκαδίας Αριστοκράτης, είχε στείλει αγγελιοφόρο στους Εφόρους, πληροφορώντας τους για το σχέδιο. Ο προδότης βασιλιάς σκοτώθηκε στην πλατεία της πόλης από τον Αρκαδικό λαό με πέτρες και το πτώμα του το πέταξαν έξω από τα σύνορα της Αρκαδίας.
 Μετά από αυτά οι Μεσσήνιοι έφυγαν για την Κυλλήνη και από εκεί στην Κάτω Ιταλία όπου και ίδρυσαν την νέα πόλη της Μεσσήνης. Ο Αριστομένης δεν τους ακολούθησε και πήγε στην Ρόδο στον αδελφό του, όπου και πέθανε από πίκρα. Οι Μεσσήνιοι που έμειναν, έγιναν είλωτες και έτσι τελείωσε και ο δεύτερος Μεσσηνιακός πόλεμος.


ΠΗΓΕΣ:
Ιστότοπος sikyon.com

Καιάδας: μύθοι και ιστορία- Δεύτερος Μεσσηνιακός πόλεμος

Καιάδας: Μύθοι και Ιστορία

Συγγραφέας: Τσαπόγας Μίλτος (Ομάδα Πυθέας)

Μείον έβδομος (7ος) αιώνας- Δεύτερος μεσσηνιακός πόλεμος- Τρίτο έτος του πολέμου Ένας άγριος πόλεμος.

Έπειτα από την τρομακτική σύγκρουση στη μεγάλη τάφρο μεταξύ των επαναστατημένων Μεσσηνίων και των σκληροτράχηλων αντιπάλων τους Λακεδαιμόνιων, οι Μεσσήνιοι ηττημένοι εγκαταλείπουν τον τόπο και καταφεύγουν στο όρος «Είρα», στη συνοριακή περιοχή Μεσσηνίας και Αρκαδίας. Εκεί χτίζουν φρούριο. Σύντομα οι Λακεδαιμόνιοι, οι οποίοι συνεχώς τους ακολουθούν, ξεκινούν την πολιορκία του φρουρίου. Η κατάσταση για τους πολιορκούμενους έχει αρχίσει να δυσκολεύει αλλά το ίδιο φαίνεται πως έχει αρχίσει να γίνεται και με τους αντιπάλους τους.

Οι Λακεδαιμόνιοι παρόλο που βρίσκονται στην ισχυρή θέση των πολιορκητών, δυσκολεύονται να βγάλουν εις πέρας την αποστολή τους, την κατάληψη του φρουρίου της Είρας. Ο λόγος ήταν προφανής για όλους τους εμπλεκόμενους στη μάχη την εποχή εκείνη. Επικεφαλής του Μεσσηνιακού στρατού ήταν ο θαυμαστός για τα ηρωικά του κατορθώματα, γιός του Πύρρου και της Νικοτέλειας και γεννημένος στην Ανδανία Αριστομένης που χρόνια πριν είχε καταφέρει να ξεσηκώσει τον μεσσηνιακό λαό ενάντια στον σπαρτιατικό ζυγό εξασφαλίζοντας παράλληλα τη συνδρομή των Αργείων και των Αρκάδων. Ξακουστός για την ανδρεία και τη σημαντικότατη στους πολέμους πανουργία του, ο Αριστομένης κατάφερε να κερδίσει αρκετές μάχες απο τους Σπαρτιάτες και να ταυτιστεί πλέον το όνομά του για τους τελευταίους με εμμονή.

Στα χρόνια που περνούν (και ενώ το οχυρό της Είρας μένει ανέπαφο), ο θαρραλέος στρατηγός με τον επίλεκτο στρατό του κατεβαίνουν συχνά από την ορεινή τους βάση και κατευθύνονται προς τα εδάφη των Λακώνων, όπου με επιδρομές και λεηλασίες τρομοκρατούν τον κόσμο που εγκαταλείπει τα μέρη του αφήνοντας τις περιουσίες του στο έλεος των θεών. Ο Αριστομένης τελικά φτάνει έως τις Αμύκλες (πέντε μόλις χιλιόμετρα από τη Σπάρτη) με τον αποτελούμενο απο τριακόσιους άνδρες επίλεκτο στρατό του, κυριεύει τη μικρή πόλη και την λεηλατεί, αποχωρώντας πρωτού καταφτάσει βοήθεια από τη Σπάρτη.

Τη συνέχεια της ιστορίας, θα αφήσουμε να μας τη διηγηθεί ο μεγάλος Έλληνας περιηγητής της αρχαιότητας «Παυσανίας», αυτούσια, όπως ακριβώς διατυπώνεται στο μνημειώδες έργο του «Μεσσηνιακά».

Και άλλες επιδρομές έκανε αργότερα (ο Αριστομένης), ώσπου έπεσε σε στρατιωτικά τμήματα των λακεδαιμονίων που ήταν πάνω από τα μισά του συνόλου μαζί με τους δύο βασιλείς, αντιμετωπίζοντας τα δέχτηκε πολλά τραύματα. Ένα χτύπημα όμως στο κεφάλι με πέτρα του έφερε σκοτοδίνη στα μάτια. Μόλις έπεσε, έσπευσαν πολλοί μαζί Λακεδαιμόνιοι και τον έπιασαν ζωντανό. Πιάστηκαν ζωντανοί και πενήντα ακόμα από τους δικούς του. Όλους αυτούς οι Λακεδαιμόνιοι αποφάσισαν να τους ρίξουν στον Καιάδα όπου ρίχνουν όσους τιμωρούν για πολύ μεγάλα παραπτώματα. Πέφτοντας μέσα οι άλλοι Μεσσήνιοι ευθύς σκοτώνονταν, τον Αριστομένη όμως τον φύλαξε και τότε κάποιος θεός όπως και σε άλλες περιπτώσεις πριν. Όσοι εγκωμιαστικά μεγαλύνουν την ιστορία του Αριστομένη λένε πως τη στιγμή που αυτός πετάχτηκε στον Καιάδα ένας αετός πέταξε από κάτω του και τον κρατησε στα φτερά του, ώσπου εκείνος ακούμπησε κάτω, χωρίς να σπάσει κανένα μέλος του σώματος ούτε και να τραυματιστεί. Κι απ' αυτό το μέρος επρόκειτο ο Θεός να του φανερώσει τρόπο διαφυγής. Μόλις ο Αριστομένης έφτασε στον πάτω του βαράθρου, ξάπλωσε, σκεπάστηκε με τη χλαμύδα και περίμενε ως μοιραίο το θάνατο. Την Τρίτη μέρα αντιλήφθηκε κάποιο θόρυβο και μόλις ξεσκεπάστηκε- μπορούσε ήδη να διακρίνει μέσα στο σκοτάδι -είδε μία αλεπού να εγγίζει τους νεκρούς. Συλλογίστηκε τότε πως θα υπήρχε κάποιο μέρος απ'όπου μπορούσε να μπει το ζώο και περίμενε να πλησιάσει σ'αυτόν η αλεπού. Μόλις πλησίασε, την έπιασε. Κάθε φορα που η αλεπού στρέφονταν προς τον Αριστομένη, εκείνος έφερνε μπροστά της τη χλαμύδα, την οποία και δάγκωνε η αλεπού. Στην πιο πολύ απόσταση εκείνη έτρεχε, και μαζί της έτρεχε και αυτός.Σε πολύ δυσκολοπέραστα σημεία η αλεπού τον έσυρε. Στο τέλος είδε μία τρύπα, αρκετή για να περάσει ανάμεσα της μία αλεπού. Και πέρα από την τρύπα είδε φως. Η αλεπού, μόλις ο Αριστομένης την άφησε ελεύθερη, κατέφυγε στη φωλιά της. Ο Αριστομένης, επειδή δεν μπορούσε και αυτός να περάσει, έκανε πλατύτερη την τρύπα με τα χέρια, και βρήκε σωτηρία στο σπίτι του, στην Είρα. Η τύχη ήταν παράξενη, και σχετικά με τη σύλληψη του- γιατί το φρόνημα του και οι τολμηρές του πράξεις ήταν ανώτερα από το να επιτρέπουν να πιστέψει κανείς πως μπορούσε ο Αριστομένης να αιχμαλωτιστεί- υπήρξε όμως ακόμα πιο παράξενη σωτηρία του από τον Καιάδα που ολοφάνερα δεν μπορούσε να γίνει χωρίς θεική συνεργία...

Ο Αριστομένης συνέχισε τον αγώνα ακόμα και μετά την κατάληψη της Είρας και τον εκπατρισμό των Μεσσηνίων. Αναζητώντας συμμάχους εναντιών των Σπαρτιατών έφθασε μέχρι τους Δελφούς για να συναντηθεί με το βασιλιά της Ρόδου Δαμάγητο, ο οποίος κατά την παράδοση του έδωσε την κόρη του και ο μεσσήνιος στρατηγός τον ακολούθησε στο νησί όπου βασίλευε. Εκεί τελικά πέρασε και τα επόμενα χρόνια της ζωής του.

Αριστερά: Ο λόφος όπου βρίσκεται το θρυλικό σπηλαιοβάραθρο. Η παλαιά είσοδος (στόμιο) ήταν στην κορυφή του λόφου. Έπειτα «έκλεισε», το πιο πιθανό λόγω σεισμών. Δεξιά: Η σημερινή είσοδος στον Καιάδα, καθώς φτάνουμε κοντά της.

Μία δύσκολη έρευνα.

Με την παραπάνω διήγηση από τα «μεσσηνιακά» του Παυσανία ως εισαγωγή, ξεκινήσαμε να λέμε σε αυτό το άρθρο μερικά λόγια για τον Καιάδα, το σκοτεινό σπηλαιοβάραθρο των θρύλων και της ιστορίας που βρίσκεται στο δυτικό άκρο του χωριού Τρύπη -του Ταυγέτου, στην περιοχή ανάμεσα στο Μιστρά και το Παρώρι. Εκεί ακριβώς βρεθήκαμε πρίν από λίγο καιρό, παρέα μ'έναν φίλο και συνοδοιπόρο, για μια σημαντική αποστολή στα πλαίσια της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας φετινής περιήγησης της ομάδας Πυθέας στην Πελοπόννησο.

Κάπου εδώ, θέλω να σημειώσω ότι μπαίνοντας στη διαδικασία συλλογής ιστορικών στοιχείων για την αποστολή αυτή βρέθηκαν στα χέρια μου αρκετά βιβλία τα οποία μελέτησα, δίχως ωστόσο κανένα από αυτά να αναφέρεται αποκλειστικά στο αντικείμενο που εξετάζουμε.Η βιβλιογραφική έρευνα για τον Καιάδα λοιπόν αποδείχθηκε αρκετά δύσκολη, στοιχεία της οποίας βεβαίως θα σας παρουσιάσω εδώ, χωρίς ωστόσο όπως καταλαβαίνετε να είναι εύκολο να γίνει παράθεση ολόκληρου του υλικού σε ένα και μόνο άρθρο. Έτσι λοιπόν, το κείμενο αυτό αποφάσισα να το χωρίσω σε δύο μέρη. Στο πρώτο (αυτό που διαβάσατε) να σας αφηγηθώ την περιπέτεια του Αριστομένη στον Καιάδα, και στο δεύτερο μέρος (αυτό που ακολουθεί) να σας μιλήσω για τα ευρήματα που έχει φέρει στο φως σχετικά με τον Καιάδα η σύγχρονη έρευνα.

Η σύγχρονη εξερεύνηση του Καιάδα.

Έπειτα από το σύντομο ταξίδι μας στο παρελθόν και στον -7ο αιώνα, θα επιστρέψουμε στον αιώνα που μας πέρασε και συγκεκριμένα στα 1980 (Οκτώβρης), όταν ομάδα σπηλαιολόγων, μέλη της Ε.Σ.Ε. (Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρία), μετά από μαρτυρίες ντόπιων κατοίκων του χωριού Τρύπη, οι οποίες είχαν να κάνουν με ανεξερεύνητο σπηλαιοβάραθρο της περιοχής τους, έφθασαν εκεί για την εξερεύνηση του. Ύστερα από συνενόηση με τους κατοίκους οι Νίκος Λελούδας, Στ. Παυλίδης και Κ. Τζικόπουλος πραγματοποιούν κάθοδο στον Καιάδα και γίνονται οι πρώτοι άνθρωποι που θα πατήσουν το εσωτερικό του μετά από δύο και πλέον χιλιάδες χρόνια. Το θέαμα που αντικρίζουν φτάνοντας στο βάθος του σπηλαίου είναι συγκλονιστικό. Γύρω τους βρίσκονταν εκατοντάδες θραύσματα από ανθρώπινα κόκκαλα σωριασμένα, μεταξύ αυτών και πολλά επάνω σε βράχους οι οποίοι είχαν αποκολληθεί σε μακρινές εποχές από την οροφή και βρίσκονταν πλέον στον πάτο του σπηλαίου. Όλα τα στοιχεία που είχαν να κάνουν με την ιστορία του υπόγειου εκείνου χώρου συνηγορούσαν σε μια και μόνο εκδοχή..

Αριστερά: Η σημερινή είσοδος και η «έξοδος» για τον στρατηγό Αριστομένη (βλ. σχετική παράγραφο). Μέσον και Δεξιά: Εικόνες από τα πρώτα μέτρα καθώς μπαίνουμε μέσα

Το θέμα προσωρινά δεν παίρνει έκταση. Τρία έτη αργότερα συγκροτείται ερευνητική ομάδα από τον αρχαιολόγο Π.Θέμελη έχοντας ως μέλη της τους Ε.Καμπούρογλου -γεωλόγο, Θ.Πίτσιο -ανθρωπολόγο και επιμελητή του ανθρωπολογικού μουσείου του παν/μίου Αθηνών και Ι.Ιωάννου -πεπειραμένο παλαιό στέλεχος της ελληνικής σπηλαιολογικής εταιρίας. Συμμετέχουν επίσης ο επιμελητής Σπάρτης Σ.Μπόνιας και η δημοσιογράφος του περιοδικού «ΕΝΑ» Ι.Πιτσούλη. Στις 10-11/3/1983 πραγματοποιείται κάθοδος και αυτοψία του σπηλαιοβάραθρου, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάζονται σε δύο εκθέσεις (ανθρωπολογική και γεωλογική) απο τους Θ.Πίτσιο και Ε.Καμπούρογλου.

 Η σκυτάλη του Καιάδα, από το μύθο που ανήκε έως τώρα, περνά στα χέρια της ιστορίας, καθώς οι άκρως αποκαλυπτικές εκθέσεις των παραπάνω επιστημόνων φέρνουν στην επιφάνεια «το εσωτερικό του». Όλα τα στοιχεία, γεωλογικά και ανθρωπολογικά, πείθουν ότι το βάραθρο της Τρύπης είναι ο Καιάδας της αρχαιότητας, που χρησιμοποιήθηκε από τους Σπαρτιάτες κυρίως κατά τη διάρκεια των μεσσηνιακών πολέμων (-8ος/ -5ος αι.), για τον «καταποντισμό» των μισητών και μόνιμων εχθρών τους ή άλλων κοινών καταδίκων.

 Το σύνολο σχεδόν του οστέινου υλικού που βρέθηκε στο τελικό και βαθύτερο τμήμα του βαραθρώδους σπηλαίου, προέρχεται από ανθρώπινους σκελετούς και η σύνθεση των ευρημάτων δείχνει πως στο βάραθρο έχουν ριχτεί ολόκληρα σώματα και όχι ελεύθερα οστά. Ακόμη βρέθηκαν ομάδες ανθρώπινων οστών που αντιπροσωπεύουν ολόκληρους σκελετούς, σε φυσικές σχισμές ή εσοχές κατακόρυφων τοιχωμάτων του σπηλαιοβάραθρου και σε ύψος (3- 6μ.) από το σημερινό δάπεδο. Τα σκελετικά υπολείματα των εσοχών φαίνεται πως ανήκαν σε άτομα που επέζησαν και συγκρατήθηκαν απο αυτές κατά τη διάρκεια της πτώσης τους ή αναρριχήθηκαν ως εκεί προσπαθώντας να φτάσουν προς την έξοδο (αυτό ήταν αδύνατο να γίνει).

Αριστερά: Η «δύσκολη» διαδρομή στο εσωτερικό του και ο διάκοσμος του σπηλαίου. Μέσον:  Βράχος καρφωμένος έπειτα από σεισμό στην οροφή της σημερινής διόδου και η συνέχεια της διαδρομής. Δεξιά: Το εσωτερικό του θρυλικού Καιάδα. Στο βάθος της εικόνας διακρίνεται η σημερινή είσοδος.

Είναι ίσως λίγοι εκείνοι που πραγματικά γνωρίζουν τι ακριβώς ήταν ο Καιάδας κατά την αρχαιότητα. Σε πολλούς ακόμη, με το άκουσμα της λέξης έρχεται αμέσως στο νου η «ιστοριούλα», που όλοι διαδαχτήκαμε από μικροί, η σχετική με τα δύσμορφα, καχεκτικά ή ανάπηρα βρέφη. Η αλήθεια είναι όμως πως η σύγχρονη έρευνα έχει απορρίψει πλήρως την άποψη αυτή (η μοναδική αναφορά στην οποία γίνεται συσχέτιση του Καιάδα με τη ρίψη βρεφών είναι μερικές ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες που έχουμε από τον Πλούταρχο).

Το τι ακριβώς ήταν λοιπόν το αναλύσαμε παραπάνω. Ευελπιστώ αυτή η παρουσίαση να υπήρξε για εσάς ένα όμορφο ταξίδι στην ιστορία, όσο όμορφο ήταν και για τον γράφοντα..

Αριστερά: Η γύρω περιοχή και Δεξιά ο Ταϋγετος

[Πηγές -Βιβλιογραφία ] 

- Αρχαιολογικά ανάλεκτα εξ Αθηνών. 'Aρθρο Π. Θέμελη σχετικό με Καιάδα και παρουσίαση των ανθρωπολογικών και γεολογικών εκθέσεων των Θ. Πίτσιου και Ε. Καμπούρογλου

- Παυσανία, «Ελλάδος περιήγησις», μεσσηνιακά. -λακωνικά, εκδ. Εκδοτική Αθηνών

- Υπόγεια Ελλάδα (Νίκου Λελούδα), εκδ. «Ελεύθερη σκέψη»

- Εγκυκλ. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, εκδ. «Πάπυρος»

- Ιστορία του Ελληνικού έθνους, εκδ. «Εκδοτική Αθηνών»

- Ιστορία των Ελλήνων Εκδ. «Δομή»

ΠΗΓΗ: Ομάδα Πυθέας

Αριστομένης ο Μεσσήνιος

[Παράρτημα: Φωτογραφικό υλικό από παλαιότερα ευρήματα του εσωτερικού του σπηλαίου.]

Αριστερά: Μάζα οστών, λίθων και χώματος όπως απεικονίζονται σε φωτογραφία του 1983 από τον Καιάδα. (Φωτ. του Ε. Καμπούρογλου). Μέσον: κρανίου άνδρα που βρέθηκε στον Καιάδα, ηλικίας 25 ετών περίπου. (Φωτ. του Θ. Πίτσιου) Δεξιά: άλκινη αιχμή βέλους, καρφωμένη σε θραύσμα κρανίου! Ο Καιάδας περνά από το μύθο στην ιστορία.. Κομμάτι το οποίο συλλέχθηκε και φωτογραφήθηκε από νεαρούς επίδοξους εξερευνητές, στις αρχές της δεκαετίας του 1980.