.widget.ContactForm { display: none; }

Επικοινωνία

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026

Στενύκλαρος Μεσσηνία. Η Προϊστορική θέση Αγίου Κωνσταντίνου


Ο Στενύκλαρος βρίσκεται βορειοανατολικά του Μελιγαλά (έδρα του δήμου), σε απόσταση περίπου 4 χλμ. από το κέντρο του και 34 χλμ. ΒΔ. από την Καλαμάτα ενώ έχει υψόμετρο 90 μέτρα.
Η ονομασία του οφείλεται στην αρχαία πόλη Στενύκλαρο που βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή και ήταν η πρωτεύουσα στις πέντε πόλεις της Μεσσηνίας, όταν αυτή καταλήφθηκε από τον Κρεσφόντη. Επειδή όμως αυτό εξόργισε τους Δωριείς, γιατί τους εξίσωνε με τους Μεσσήνιους, άλλαξε γνώμη και καθόρισε μόνο τη Στενύκλαρο ως πόλη, όπου και εγκατέστησε τους Δωριείς (Στράβων 8,4,7).
Ο Άγγλος περιηγητής Ουίλιαμ Ληκ την αναφέρει ως Alitouri (Morea Ι, 78, 482) όπως και ο Γάλλος Φρανσουά Πουκεβίλ ("Ταξίδιον εις Ελλάδα", VI, 45). Στην Εκστρατεία του Μοριά καταγράφεται με την ονομασία Alitouri να υπάγεται στην Επαρχία Λεονταρίου (Léondari)/ Τμήμα Λάκκων (Section de Lakki) και να έχει πληθυσμό 25 οικογένειες (συνολικά 68 άτομα) ενώ αργότερα στο "Αρχείον Ιωάννου Καποδίστρια" ως Στενύκλαρος στην Επαρχία Αρκαδίας να έχει 25 οικογένειες (συνολικά 68 άτομα).
Ως ξεχωριστός οικισμός αναφέρεται επίσημα, μετά την ολοκλήρωση της Επανάστασης του 1821, με την παλιά ονομασία Αλειτούργοι, το 1835 να προσαρτάται στον τότε δήμο Στενυκλήρου. Το 1912 ορίστηκε έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας και το 1916 μετονομάστηκε σε Στενύκλαρος.[1][2]


Η Προϊστορική θέση Αγίου Κωνσταντίνου
Από την εθνική οδό Καλού Νερού- Αλλαγής, και 300μ. μετά το Βασιλικό, ξεκινάει προς Ν ένας παράδρομος, ο οποίος αφού περάσει την σιδηροδρομική γραμμή κατευθύνεται προς το χωριό της Μαγούλας. Περίπου 1.5 χλμ. πριν την Μαγούλα υπάρχει διασταύρωση που οδηγεί 300μ. προς Β στο χωριό του Στενυκλάρου. Πάνω στην διασταύρωση υπάρχει ο Βυζαντινός ναός του Αγίου Κωνσταντίνου.
Η Αρχαιολογική θέση εντοπίζεται 450μ. ΝΔ από το χωριό του Στενυκλάρου. Βρίσκεται πάνω στον δρόμο, και 250μ. Α από την Βυζαντινή εκκλησία.
Ο δρόμος περνάει από την μέση της αρχαιολογικής θέσης καταστρέφοντας ένα σημαντικό τμήμα της.
Στην Β πλευρά του δρόμου εντοπίζονται αρκετά τοιχία και κατασκευές, πολλές από τις οποίες φαίνεται να είναι στην αρχική τους θέση. Τα τοιχία αυτά δείχνουν στιβαρής κατασκευής και σε κάποια σημεία διατηρούνται γωνίες, που υποδηλώνουν την ύπαρξη κτηρίων ή και κατοικιών.
Στην Β πλευρά της θέσης ξεχωρίζουν τα υπολείμματα ισχυρού τοίχους μήκους περίπου 50μ. Δίπλα από το τοίχος αυτό περνάει ένας χωματόδρομος που βγαίνει στον κεντρικό δρόμο αμέσως Α της θέσης. Πολλά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα υπάρχουν και Β του χωματόδρομου γεγονός που υποδηλώνει ότι η θέση εκτεινόταν και προς την περιοχή αυτή.
Η συνολική έκταση της θέσης από την Β πλευρά του δρόμου πρέπει να είναι γύρω στα 7 στρέμματα, ενώ σε ολόκληρη την έκταση αυτή υπάρχει πληθώρα κεραμικών αποτμημάτων.
Στην Ν πλευρά του δρόμου υπάρχουν επίσης υπολείμματα τοιχίων και κατασκευών, πολλών εκ των οποίων φαίνεται να βρίσκονται στην αρχική τους θέση. Αρκετά τοιχία δείχνουν στιβαρή κατασκευή και πιθανότατα θα πρέπει να υπήρχαν κτήρια και οικίες και στην πλευρά αυτή. Η αρχαιολογικά υπολείμματα Ν του δόμου καλύπτουν μια έκταση περίπου 5 στρεμμάτων, ενώ και εδώ επίσης εντοπίζονται αρκετά κεραμικά αποτμήματα.
Η κεραμική της θέσης θα πρέπει σχεδόν με σιγουριά να χρονολογηθεί στους Προϊστορικούς χρόνους. Σώζονται πολλά αποτμήματα αγγείων καθημερινής χρήσης και αποθήκευσης. Ξεχωρίζει ένα απότμημα από μεγάλο αποθηκευτικό πίθο.


Μια κατασκευή που ξεχωρίζει στην Β πλευρά της θέσης, γύρω στα 10- 15μ. από τον δρόμο, είναι αυτό που φαίνεται να είναι πηγάδι.
Το πηγάδι είναι καλής κατασκευής και αρκετά μεγάλο, διαμέτρου περίπου 2μ. Στην σημερινή του κατάσταση είναι γεμάτο με χώμα που φτάνει 2μ. περίπου πριν από την κορυφή. Έτσι δεν θα μπορούσαμε να αποκλείσουμε την πιθανότητα να πρόκειται για κάποιον αποθέτη. Το "πηγάδι" βρίσκεται στην μέση της οικιστικής θέσης και Προϊστορικά κεραμικά αποτμήματα υπάρχουν πέριξ του σε κοντινή απόσταση. Οι λίθοι και ο τρόπος κατασκευής του "πηγαδιού" μοιάζει αρκετά με κάποιες κατασκευές στην θέση, και πιθανόν να είναι της Προϊστορικής περιόδου.
Ωστόσο αυτό που φαίνεται να προβληματίζει είναι η πολύ καλή κατάσταση διατήρησης, κάτι όχι και τόσο σύνηθες για μια τόσο παλιά κατασκευή. Το πηγάδι φαίνεται να έχει επισκευαστεί και θα πρέπει να έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι σε σχετικά πρόσφατους χρόνους, αφού υπάρχουν ίχνη επίχρισης με τσιμέντο σε ένα σημείο, ενώ σε μια μικρή τσιμεντένια βάση ακριβώς δίπλα στο "πηγάδι" ίσως να υπήρχε κάποια αντλία.
Έτσι και ενώ φαίνεται να έχουμε να κάνουμε με πηγάδι που ανήκει στον Προϊστορικό οικισμό, θα πρέπει να είμαστε αρκετά επιφυλακτικοί με οποιαδήποτε προσπάθεια χρονολόγησής του.
Η Προϊστορική θέση του Αγίου Κωνσταντίνου Στενυκλάρου δεν φαίνεται να αναφέρεται στην επίσημη βιβλιογραφία και δεν συγκαταλέγεται στις θέσεις που εντόπισαν και περιέγραψαν οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι William A. McDonald και Richard Hope Simpson οι οποίοι έκαναν επιφανειακές έρευνες στην Μεσσηνία την δεκαετία του '60. Έτσι φαίνεται να εντοπίζεται και να περιγράφεται για πρώτη φορά.

Στην νέα θέση του Αγίου Κωνσταντίνου Στενυκλάρου υπήρχε ένας μεσαίου μεγέθους Προϊστορικός οικισμός, έκτασης περίπου 15 στρεμμάτων, όμοιος με την πληθώρα παρόμοιων θέσεων που βρίσκονται διάσπαρτες στην Μεσσηνία. Βρισκόταν στους χαμηλούς λόφους της ΝΔ πλευράς του Στενυκλαρικού πεδίου ενώ σε κοντινή απόσταση στα Α, κοντά στην Βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου, υπήρχε η πηγή "Καψόσπιτο". Σε κοντινή απόσταση υπήρχαν Προϊστορικοί οικισμοί στην θέση "Κάτω Ράχη"[3] Στενυκλάρου 1100μ. στα Α, στην θέση "Κούνουρα"[4] Νεοχωρίου 1800μ στα Ν και την θέση "Προφήτη Ηλία" στον Μελιγαλά, 2400μ. στα Α.

"Αριστομένης ο Μεσσήνιος"

[1] el.wikipedia.org  (online)
[2] Για Αρχαιολογικά στοιχεία της περιοχής βλέπε τον ιστότοπο: Γιάννη Δ. Λύρα. Ένα οδοιπορικό της Στενύκλαρου Μεσσηνίας (online)
[3] Στενύκλαρος Μεσσηνία. Η Προϊστορική θέση Κάτω Ράχη. "Αριστομένης ο Μεσσήνιος" (online)
[4] Νεοχώρι Ιθώμης Μεσσηνίας. Η Προϊστορική θέση Κούνουρα. "Αριστομένης ο Μεσσήνιος"  (online)



 



Printfriendly