Tο Νεοχώρι ή Νεοχώρι Ιθώμης βρίσκεται σε υψόμετρο 60 μέτρων και σε απόσταση περίπου 7 χλμ. νοτιοδυτικά από τον Μελιγαλά (έδρα του δήμου) ενώ μέσα από το χωριό περνάει ο χείμαρρος Μαυροζούμενα που καταλήγει νοτιότερα στον ποταμό Πάμισο.
Ως ξεχωριστός οικισμός αναφέρεται επίσημα για πρώτη φορά το 1879 ως Νεοχώρι Ιθώμης[1] να προσαρτάται στον τότε δήμο Ιθώμης. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίησή του Κλεισθένης, μαζί με τον Κροντηρέ αποτελούν την κοινότητα Νεοχωρίου Ιθώμης που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Μελιγαλά του Δήμου Οιχαλίας.[2]
Ο αρχαιολογικός χώρος Κούνουρα βρίσκεται 800μ. ΝΔ από το Νεχώρι και 200μ. Ν από τον δρόμο Νεοχώρι- Ζερμπίσια. Στην περιοχή αυτή υπάρχει μια σχετικά χαμηλή λοφοσειρά με τρείς κορυφές, που αποτελούν πρόποδες του ορεινού όγκου της Ιθώμης- Εύας. Στους Β πρόποδες των λόφων υπάρχει το ρέμα Σφένδαμος που ρέει προς Α και ενώνεται στην περιοχή του Νεοχωρίου με τον ποταμό της Μαυροζούμενας.
Στον ΒΑ λόφο εντοπίζεται Προϊστορική θέση την οποία εντόπισαν και περιέγραψαν οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι William A. McDonald και Richard Hope Simpson οι οποίοι έκαναν επιφανειακές έρευνες στην Μεσσηνία την δεκαετία του '60.[3]
Σποραδικά κεραμικά αποτμήματα της Υστεροελλαδικής εποχής εντοπίζονται στις χαμηλότερες βορειοδυτικές πλαγιές του λόφου, σε μια έκταση περίπου 150μ. (άξονας Α-Δ) επί 100μ. Οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι αναφέρουν σχετικώς: "Sherds occur sporadically on the lower Νw slopes over an area about 150 m. E-W by 100 m. They include LH coarse wares, especially jar handles of the pinched variety, and "oatmeal" ware. A LHIII kylix foot was also found."
Η Προϊστορική οικιστική θέση οροθετείται προς τα βόρεια από την βαθιά κοίτη του ρέματος του Σφένδαμου. Στο σημείο αυτό της κοίτης του ρέματος υπάρχουν τουλάχιστον δύο μικρές πηγές.
Η μεγαλύτερη, ακριβώς κάτω από τον αρχαιολογικό χώρο, ονομάζεται Κούνουρα και όπως αναφέρουν οι Αμερικανοί αρχαιολόγοι γύρω της βρίσκονται τα ερείπια ενός θολωτού κτίσματος της Οθωμανικής περιόδου, το οποίο σχετίζεται με την πηγή.
Ανάμεσα στους λόφους δημιουργείται μια μικρή εσώκλειστη έκταση μερικών στρεμμάτων. Εδώ φαίνεται να υπάρχουν επίσης κάποια σποραδικά κεραμικά αποτμήματα που δείχνουν πιθανή δραστηριότητα στην αρχαιότητα και στο σημείο αυτό.
Και ενώ στις χαμηλότερες πλαγιές του ΒΑ λόφου τα αρχαιολογικά κατάλοιπα είναι ελάχιστα ως ανύπαρκτα αυτό φαίνεται να αλλάζει λίγο πιό ψηλά. Στο μέσον περίπου της Β πλευράς του ΒΑ λόφου δημιουργείται ένα μικρό πλάτωμα όπου φαίνεται να υπάρχει ένα τυμβοειδές έξαρμα. Ο τύμβος έχει διάμετρο περίπου 20μ. και βρίσκεται στη άκρη του μικρού πλατώματος, θέση που τον κάνει εμφανή στην γύρω περιοχή, από Β και Α. Στο πάνω μέρος του εξάρματος υπάρχει μεγάλος αριθμός από ημιεπεξεργασμένες πέτρες, σχετικά μικρού μεγέθους.
Αυτό όμως που κάνει εντύπωση είναι η πληθώρα των κεραμικών αποτμημάτων διαφόρων εποχών που υπάρχουν πάνω στον τύμβο μαζί με τις πέτρες. Υπάρχουν κεραμικά αποτμήματα που με σιγουριά θα λέγαμε ότι είναι των Προϊστορικών χρόνων ενώ άλλα φαίνεται να είναι των Ελληνιστικών/ Ρωμαϊκών χρόνων. Επίσης κάποια αποτμήματα φαίνεται να ανήκουν στην Βυζαντινή εποχή.
Το τυμβοειδές αυτό έξαρμα βρισκόταν στην Β πιό ψηλή άκρη της Προϊστορικής θέσης και πιθανόν να είναι κάποιο Προϊστορικό ταφικό μνημείο ή Ιερό. Αργότερα στα Ελληνιστικά χρόνια και μετά την απελευθέρωση της Μεσσηνίας από τον Σπαρτιατικό ζυγό, πιθανόν να γίνονταν στην θέση κάποια λατρευτικά δρόμενα ή και Ηρωολατρεία, φαινόμενο αρκετά σύνηθες στην Μεσσηνία την εποχή αυτή. Αργότερα στην Βυζαντινή εποχή πιθανόν να κτίστηκε στο σημείο κάποιος ναΐσκος.
Στην θέση Κούνουρα υπήρχε κατά την Υστεροελλαδική περίοδο μια μεσαία μεγέθους οικιστική εγκατάσταση, 15 περίπου στρεμμάτων, η οποία βρισκόταν στην ΝΔ πλευρά του Στενυκλαρικού πεδίου. Η θέση βρισκόταν κοντά στην οδό που από την σημαντική ακρόπολη του Κογχυλίου[4] στα Α, πέρναγε από την Κούνουρα κατόπιν τον Άγιο Ηλία Μελιγαλά και έφτανε στην μεγάλη ΒΔ πεδιάδα της Μεσσηνίας. Άλλες κοντινές Προϊστορικές θέσεις βρίσκονταν στην Κάτω Ράχη Στενυκλάρου και τον Άγιο Κωνσταντίνο Στενυκλάρου.
"Αριστομένης ο Μεσσήνιος"
[1] eetaa.gr (online)
[2] el.wikipedia.org (online)
Στην θέση Κούνουρα υπήρχε κατά την Υστεροελλαδική περίοδο μια μεσαία μεγέθους οικιστική εγκατάσταση, 15 περίπου στρεμμάτων, η οποία βρισκόταν στην ΝΔ πλευρά του Στενυκλαρικού πεδίου. Η θέση βρισκόταν κοντά στην οδό που από την σημαντική ακρόπολη του Κογχυλίου[4] στα Α, πέρναγε από την Κούνουρα κατόπιν τον Άγιο Ηλία Μελιγαλά και έφτανε στην μεγάλη ΒΔ πεδιάδα της Μεσσηνίας. Άλλες κοντινές Προϊστορικές θέσεις βρίσκονταν στην Κάτω Ράχη Στενυκλάρου και τον Άγιο Κωνσταντίνο Στενυκλάρου.
"Αριστομένης ο Μεσσήνιος"
[1] eetaa.gr (online)
[2] el.wikipedia.org (online)
[3] Messenia III: McDonald, William A. and Richard Hope Simpson. Further Explorations in Southwestern Peloponnese: 1964-1968, American Journal of Archaeology. Vol. 73, No. 2 (Apr., 1969), pp. 123-177., 28C. Kounoura (Neochori). Σελ:142.
[4] "Αριστομένης ο Μεσσήνιος". Κογχύλι Μεσσηνία: H Προϊστορική ακρόπολη (online)








