.widget.ContactForm { display: none; }

Επικοινωνία

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Σάββατο, 4 Νοεμβρίου 2017

Βρεστό: Μιά άγνωστη πόλη της αρχαίας Τριφυλίας


Η αρχαιολογική έρευνα

Η πρώτη αναφορά στον αρχαιολογικό χώρο του Βρεστού γίνεται από τον αρχαιολόγο Ν. Γιαλούρη[1] το 1954: "Παρά το χωρίον Βρεστός, μεταξύ Ζάχας και Ανδριτσαίνης, σώζεται άγνωστος μέχρι τούδε αρχαία πόλις μετά πολλών ερειπίων κτηρίων και τειχών, πολλά δε είναι τα κατεσπαρμένα εκεί κινητά ευρήματα πήλινα και λίθινα, εξ ων τινά μετεφέρθησαν εις το Μουσείον της Ολυμπίας."
Την ίδια χρονιά, 1954, επισκέφτηκε το Βρεστό ο E. Meyer[2] και η περιγραφή που δίνει παραμένει μέχρι και σήμερα η μόνη δημοσίευση για τον αρχαιολογικό χώρο.
Την δεκαετία του 1980 το Βρεστό επισκέφτηκε ο W. Kendrick Pritchett[3] στην έρευνά του στην Τριφυλία και την προσπάθεια ταύτισης των αρχαίων πόλεων της περιοχής οι οποίες μνημονεύονται από τον Πολύβιο σε σχέση με την εισβολή του Μακεδόνα βασιλιά Φιλίππου Β΄ στην περιοχή κατά τη διάρκεια του Συμμαχικού πολέμου (-220/ -217).
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η αρχαία αυτή πόλις εντοπίστηκε μόλις το 1954. Ο αρχαιολογικός χώρος διέφυγε της προσοχής των περιηγητών Leake, Gell, Dodwell, Boutan, Curtius, Philippson, Frazer κ.ά. Ο λόγος θα πρέπει να αποδοθεί στο γεγονός ότι η περιοχή αυτή μέχρι και σχετικά πρόσφατα ήταν απομονωμένη και δύσκολα προσβάσιμη, χωρίς οργανωμένο οδικό δίκτυο.


Η ακρόπολη

Tα ερείπια της αρχαίας πόλης εντοπίζονται στο λόφο Γαρδίκι, 200 μέτρα από το χωριό του Βρεστού. Ο E. Meyer αναφέρει ως πολύ σημαντικά τα αρχαιολογικά κατάλοιπα του Βρεστού. Περιγράφει ότι η ακρόπολη έχει μήκος 500μ. στο άξονα Β.- Ν. και 200μ. περίπου στον άξονα Α.-Δ. Αναφέρει ότι εντός της ακροπόλεως εντόπισε μεγάλο αριθμό κατοικιών και αναλημματικών τοιχών ενώ ο χώρος είναι κατάσπαρτος με κεραμικά όστρακα τα οποία χρονολογεί από τους Αρχαϊκούς χρόνους μέχρι και την Ρωμαϊκή εποχή. Σημειώνει ότι η ακρόπολη είναι αρχαιότερη από αυτήν της Πλατιάνας και αναφέρει ότι τα τείχη είναι κατασκευασμένα με "πολυγωνική τεχνική" ενώ σώζονται αμυντικοί πύργοι. Προσθέτει ότι η πόλη βρισκόταν στην κύρια ορεινή διασταύρωση από το Λέπρεον και τη Φιγάλεια από τη μια πλευρά και την Πλατιάνα και την Αλιφείρα από την άλλη. Επίσης δημοσιεύει δύο επιγραφές.[4]

Εις αγρόν ιδιοκτησίας Σπυρ. Κ. Θανάσουλα, κείμενον εις θέσιν Γκαρδίκι, επεσημάνθησαν όστρακα ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, καθώς και διαλελυμέναι θεμελιώσεις αρχαίου οικοδομήματος.[5]
Η ακρόπολη έχει κυρηχθεί και επίσημα αρχαιολογικός χώρος από το 1981.[6]



Ταφικά μνημεία

Κατά τη διαπλάτυνση του επαρχιακού δρόμου Βρεστού- Ανδρίτσαινας, που περνά από το χωριό Κορμπά Χάνια, στη δεξιά πλευρά για τον ερχόμενο από Βρεστό και σε απόσταση 1 χλμ. περίπου από το χωριό, στη θέση Γαρδίκι, βρέθηκε μισοκατεστραμμένος κτιστός θηκοειδής τάφος, πλ. 0,45μ. και μήκ. 1,90μ., που περιείχε ακτέριστη «εκτάδην» ταφή καλά διατηρημένη και με το κρανίο προς τα νότια.
Ο τάφος βρίσκεται σε απόσταση 7μ. περίπου και ανατολικά δύο άλλων όμοιων τάφων, που είχαν ερευνηθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων το 1980, και σε επίπεδο 1μ. περίπου χαμηλότερα από αυτούς. Οι μακρές πλευρές του είναι χτισμένες από τρεις σειρές πλακωτών ακατέργαστων λίθων, ενώ η βόρεια στενή πλευρά του φραζόταν από πλακοειδή ακατέργαστο πωρόλιθο. Η νότια στενή πλευρά βρέθηκε λαξευμένη στο φυσικό πορώδες πέτρωμα της περιοχής. Η οροφή του τάφου αποτελούνταν από πέντε ορθογώνιες πωροπλίνθους.[7]
Το 2011 στη θέση «Άγιοι Ταξιάρχες» αποκαλύφθηκε κατεστραμμένο και συλημένο ταφικό μνημείο. Εντός των ταφικών θηκών υπήρχε ταφή με κατεύθυνση από ανατολή προς δύση, συνοδευόμενη από χάλκινο δαχτυλίδι, του -12ου αι. Στη δυτική πλευρά του ταφικού μνημείου αποκαλύφθηκαν τρεις συλημένοι κιβωτιόσχημοι τάφοι.[8]



Η ταύτιση της αρχαίας πόλης

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ταύτιση για την αρχαία πόλη του Βρεστού. Αν και η σύγχρονη έρευνα συνδέει την ακρόπολη του Βρεστού αλλά και των δύο άλλων σημαντικών αρχαιολογικών χώρων στην περιοχή, την ακρόπολη της Πλατιάνας και τον αρχαιολογικό χώρο της Τρυπητής με της αρχαίες Τριφυλιακές πόλεις Έπιον, Τυπανέαι και Ύπανα, ωστόσο δεν υπάρχει αντίστοιχη ταύτηση.
Ο E. Meyer πρότεινε την ταύτιση με την Ομηρική πόλη Πτελεόν[9] στηριζόμενος στην περιγραφή του Στράβωνα[10] και στο γεγονός ότι στην περιοχή υπήρχε χωριό με την ονομασία Φτελιά[11].
Η άποψη δεν φαίνεται να υιοθετήθηκε αφού ο Hope Simpson φαίνεται να την απορρίπτει[12]. Ωστόσο η εύρεση Μυκηναϊκών τάφων στην θέση «Άγιοι Ταξιάρχες» δεν αποκλείει την ύπαρξη στην περιοχή Μυκηναϊκής εγκατάστασης ή πολίσματος.
Ο W. Kendrick Pritchett[3] ερευνώντας την τοπογραφία της περιοχής και προσπαθώντας να αναγνωρίσει το αρχαίο τοπικό οδικό δίκτυο σε συνάρτηση με την περιγραφή του Πολύβιου[13] για την εισβολή του Μακεδόνα βασιλιά Φιλίππου Β΄ στην περιοχή κατά τη διάρκεια του Συμμαχικού πολέμου (-220/ -217) προτείνει την ταύτιση: Βρεστό= Τυπανέαι, Τρυπητή= Έπιον, και Πλατιάνα= Ύπανα.



Βιβλιογραφία και πηγές:
[1]Νικόλαος Γιαλούρης, Πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας 1955
[2]E. Meyer, Neue peloponnesische Wanderungen (Bern, 1957).
[3]W. Kendrick Pritchett, Studies in Ancient Greek Topography VI (U.California press 1989)
[4]J. and L. Robert, REG 71 1958, 249. SEG 16.281-282.
[5]ΑΔ 23 1968, σελ. 162

[6]ΥΑ ΥΠΠΕ/ΑΡΧ/Α1/Φ07/50669/1686/4-9-1981 - ΦΕΚ 781/Β/29-12-1981, Τίτλος ΦΕΚ Χαρακτηρισμός αρχαίας Ακροπόλεως στην Kοινότητα Bρεστού του Nομού Hλείας, ως αρχαιολογικού χώρου. Κείμενο ''Kηρύσσουμε ως αρχαιολογικό χώρο την Aκρόπολη με τα τείχη ανατολικά της Kοινότητας Bρεστού και στο λόφο Γαρδίκι, του Nομού Hλείας, όπως αυτός σημειώνεται στο τοπογραφικό διάγραμμα που δημοσιεύεται, και με ζώνη προστασίας 1.000 μέτρων, προκειμένου να προστατευθούν τα ερείπια και τα νεκροταφεία της αρχαίας πόλεως''.
[7]ΑΔ 39 1984 σελ. 78
[8]Ενημερωτικό φυλλάδιο για το έργον της Ζ΄ ΕΠΚΑ για τα έτη 2010 και 2011.
[9]" Όσοι εκαρπούντο την Πύλο και την ποθητή Αρήνη και το Θρύον, κοντά στου ποταμιού του Αλφειού το πέρασμα και το καλόχτιστο Αιπύ, και τον Κυπαρισσήεντα και την Αμφιγένεια κατοικούσαν, και την Πτελεόν και το Έλος και το Δώριον... Αρχηγός αυτών ήταν ο Γερήνειος Νέστωρ ο αρματομάχος. Στις διαταγές του αρμένιζαν στην γραμμή ενενήντα βαθουλά καράβια."
Ιλιάδα Β΄ στιχ. 591- 602 (μεταφρ. εκδόσεις Πάπυρος)
[10]Ο Στράβων στα Γεωγραφικά του (C 350, 25) αναφέρει ότι ο Πτελεός κτίστηκε από εποίκους που ήρθαν από τη Θεσσαλία, τους Λαπίθες με αρχηγό τον Νηλέα, και ονομάστηκε έτσι από την ομώνυμη πόλη Πτελεό της Θεσσαλίας. Στα χρόνια του Στράβωνα το Πτελεόν είχε ήδη ερημωθεί. Στην εποχή του γράφει υπήρχε δρυμώδες χωρίον ακατοίκητον, Πτελεάσιον καλούμενον.
[11]Η Πτελέα είναι οικισμός που βρίσκεται 4 χλμ στα Β.Α.
[12]R. Hope Simpson and J.F. Lazenby, The Catalogue of the Ships in Homer's Iliad (Oxford 1970)
[13]Πολύβιου Ιστορίαι Δ, 77.





Printfriendly