.widget.ContactForm { display: none; }

Επικοινωνία

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Πέμπτη, 21 Δεκεμβρίου 2017

Γρύλλος: Αρχαίο Τριφυλιακό πόλισμα


Ο Γρύλλος είναι χωριό (Δημοτικό Διαμέρισμα) του Καλλικράτειου Δήμου Ανδρίτσαινας (πρώην Δήμου Σκιλλούντος) στην προ "Καποδίστρια" Επαρχία Ολυμπίας του νομού Ηλείας στη Δυτική Πελοπόννησο και βρίσκεται σε απόσταση 345 χλμ από την Αθήνα. Είναι κτισμένο σε δύο επίπεδα: το Κάτω Χωριό (Χάνι) και το Πάνω Χωριό και απέχει 7 χλμ. από την έδρα του Δήμου την Κρέστενα.

Αρχαίο Τριφυλιακό πόλισμα στον Γρύλλο

Ο αρχαιολογικός χώρος στον Γρύλλο βρίσκεται 4 χιλιόμετρα νότια από το Μάζι, όπου τοποθετείτε η αρχαία Μάκιστος και 8 χιλιόμετρα περίπου από τα Κρέστενα. Βρίσκεται νότια από το χωριό Γρύλλο (πρώην Μούντριζα) σε μιά ψηλή κορυφή. Τον χώρο επισκέφτηκε και περιέγραψε πρώτος ο Ε. Meyer το 1954.[1]
Αναφέρει ότι στο πλάτωμα της κορυφής και σε μιά έκταση 300/450Χ 100/150μ. βρήκε πληθώρα κεραμικών οστράκων τα οποία χρονολόγησε από την Κλασσική εποχή (-5ος αι.) μέχρι και τα Ρωμαϊκά χρόνια. Επίσης αναφέρει την ύπαρξη τετραγωνισμένων αρχιτεκτονικών δόμων. Περίπου 550μ. νότια του χωριού σε ένα λόφο με την ονομασία Άγιος Ηλίας ο Meyer αναφέρει την ύπαρξη θεμελίων που κατά την γνώμη του ίσως να ανήκαν σε αρχαίο ναό.
Την δεκαετία του 1980 τον αρχαιολογικό χώρο στον Γρύλλο επισκέφτηκε ο W. Kendrick Pritchett[2] στην έρευνά του στην Τριφυλία και την προσπάθεια ταύτισης των αρχαίων πόλεων της περιοχής οι οποίες μνημονεύονται από τον Πολύβιο σε σχέση με την εισβολή του Μακεδόνα βασιλιά Φιλίππου Β΄ στην περιοχή κατά τη διάρκεια του Συμμαχικού πολέμου (-220/ -217).
Αναφέρει ότι πίσω από το χωριό (στα νότια) υπάρχουν τρείς κορυφές και ότι ο αρχαιολογικός χώρος εντοπίζεται στην Ανατολική. Αναφέρει και αυτός την ύπαρξη κεραμικών οστράκων εκ των οποίων κάποια είναι σίγουρα της κλασσικής εποχής. Στα νοτιοδυτικά του αρχαιολογικού χώρου αναφέρει την ύπαρξη κτίσματος από ασβετολιθικούς δόμους και κεραμίδες. Στην νοτιοανατολική πλευρά αναφέρει την ύπαρξη αρχαίου κτίσματος που κατά την γνώμη του θα μπορούσε να ανήκει σε ένα μικρό θέατρο. Στην ανατολική πλευρά υπάρχουν τετραγωνισμένοι αρχιτεκτονικοί δόμοι, ωστόσο όπως αναφέρει δεν μπόρεσε να εντοπίσει αμυντικό τείχος. Η ακρόπολη που είναι φυσικά οχυρή έχει θέα προς τα βόρεια και τον ναό της Αθηνάς Μακίστου. Από την ακρόπολη φαίνεται ο γειτονικός λόφος όπου τοποθετείτε το μεσαιωνικό κάστρο της Μούντριζας.[3]
Στα πλαίσια ερευνών στην Τριφυλία το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο (DAI) επισκέφτηκε τον αρχαιολογικό χώρο το 2010[4] και αναφέρει την εύρεση οστράκων από την Μυκηναϊκή μέχρι την Ελληνιστική περίοδο.


Η ταύτιση του πολίσματος

Όπως συμβαίνει με τους περισσότερος αρχαιολογικούς χώρους της ανατολικής Τριφυλίας, δεν υπάρχει ταύτιση του αρχαιολογικού χώρου στον Γρύλλο με κάποιο αρχαίο πόλισμα.
Πρώτη αναφορά στον αρχαιολογικό χώρο γίνεται από τον Pillippson[5] το 1909, ο οποίος προτείνει την ταύτιση με το αρχαίο Έπιον ενώ ο Graefinghoff[6] το 1913 δημοσιεύει χάρτη με αναφορά στις αρχαιότητες στον Γρύλλο και προτείνει τα αρχαία Ύπανα. To DAI επίσης προτείνει τα Ύπανα.
Ο W. Kendrick Pritchett[2] προτείνει την ταύτιση με το αρχαίο Στυλάγγιον.[7]


Τα νεκροταφεία του πολίσματος

Θέση Τρίζι[8]
Οι μεγάλης έκτασης (65x 15μ.) χωματουργικές εργασίες με μηχανικό εκσκαφέα στο κτήμα του Σπ. Νικολακόπουλου στη θέση Τρίζι της κοινότητας Γρύλλου, οι οποίες έγιναν προκειμένου να μετατραπεί το πρανές της πλαγιάς του λόφου σε καλλιεργήσιμο επίπεδο χώρο, είχαν ως αποτέλεσμα την πλήρη καταστροφή και κατά πάσαν πιθανότητα, την εξαφάνιση νεκροταφείου της κλασικής εποχής στη θέση αυτή.
Ύστερα από το λεπτομερή καθαρισμό όλης της έκτασης που ισοπέδωσε το εκσκαφικό μηχάνημα, διαπιστώθηκε ότι είχε γίνει κυριολεκτικά κονιορτοποίηση αγγείων και πίθων, ενώ σε πολλά σημεία εντοπίσθηκαν αποτυπώματα χάλκινων αντικειμένων, που έχουν εξαφανισθεί.
Από το χώρο απόρριψης των μπάζων, στο βορειοανατολικό τμήμα του πρανούς, συλλέχθηκε από τον ιδιοκτήτη του κτήματος και από το χειριστή του μηχανήματος, ένας τεράστιος αριθμός αγγείων, κυρίως ληκύθων ηλειακού τύπου, και οστράκων, που παραδόθηκαν στην Εφορεία.
Η σχολαστική έρευνα που έγινε στο διαμορφωμένο από το μηχάνημα χώρο, στα απορριφθέντα χώματα και στο κάθετο νότιο τοίχωμα που δημιουργήθηκε από τις εργασίες στην πλαγιά του λόφου, απέδωσε εκτός από πλήθος οστράκων της κλασικής εποχής και σημαντικότατο αριθμό προϊστορικών οστράκων και αγγείων, η προέλευση των οποίων δεν είναι δυνατό με τις παρούσες συνθήκες να προσδιορισθεί επακριβώς.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα χάλκινα αντικείμενα που βρέθηκαν, δηλαδή δακτυλίδι, έλασμα με οφιοειδείς απολήξεις και βάση λύχνου, με διακόσμηση ένθετου ελεφαντοστού. Αριστουργηματική είναι επίσης μαρμάρινη μικρογραφική πυξίδα σπασμένη σε πολλά κομμάτια.
Η συστηματική ανασκαφική έρευνα στο χώρο αυτό είναι επιβεβλημένη στο μέλλον προκειμένου να επιλυθούν πολλά από τα προβλήματα που έχουν προκόψει.


Θέση Ζεργένι[9]
Στη θέση Ζεργένι της κοινότητας Γρύλλου (επαρχία Ολυμπίας), κατά τη διαπλάτυνση αγροτικού δρόμου, βρέθηκε ταφικός πίθος κατεστραμμένος κατά το ήμισυ (σωζ. ύψ. 0,80μ.).
Εντός του πίθου βρέθηκαν όστρακα λεπτότεχνης κεραμικής, λίγα οστά καθώς και δύο αγνύθες: μία τριγωνική και μία πυραμιδοειδής. Κατά τη διάρκεια της σωστικής ανασκαφής διαπιστώθηκε η ύπαρξη και άλλων πίθων στο χώρο.


Σημειώσεις:
[1]Neue Pelop. Wander [Bern 1957]
[2]W. Kendrick Pritchett, Studies in Ancient Greek Topography VI (U.California press 1989)
[3]A. Bon, La Moree Franque (Paris 1969)
[4] DAI Jahresbericht 2010 Σελ. 108
[5] RE s.v Epion [1909]186
[6] Ath Mitt 38 [1913]
[7] Πολύβιος (4.77.9 και 4.80.13)
[8] Α.Δ. 45 (1990) Σελ. 110
[9] Α.Δ. 48 (1993) Σελ. 105



     





Printfriendly